Gdzie zaczyna się historia naturalnych diamentów? Z pewnością nie w salonie jubilerskim. Ich początek ma miejsce z dala od ludzkiego wzroku. Setki kilometrów pod powierzchnią ziemi, diamenty nabierają swojego pierwotnego kształtu – by po wydobyciu jubilerzy mogli wyciągnąć z nich to, co najlepsze i najpiękniejsze.
Czy wiesz, że obecnie już nie tylko natura potrafi je tworzyć? Dzięki postępowi nauki nauczyliśmy się naśladować proces powstawania diamentu.
Jak powstaje diament? Czym różni się diament naturalny od syntetycznego (laboratoryjnego)? Czy tylko jeden z tych rodzajów można określać mianem prawdziwych diamentów?
Co to jest diament?
Czystość i doskonałość – tak można opisać strukturę tego najpopularniejszego kamienia jubilerskiego. Z czego powstaje diament? Chociaż może wydawać się to wręcz nieprawdopodobne, to w rzeczywistości wszystko sprowadza się do węgla.
- Czy diament to węgiel? Tak, ale w wyjątkowej formie. Każdy diament powstaje z czystych atomów węgla, które tworzą bardzo uporządkowaną strukturę krystaliczną.
Diament to układ idealny. Każdy atom zajmuje miejsce zgodnie z matematycznym porządkiem. Idealnie symetryczna sieć atomów węgla w składzie diamentu sprawia, że nawet gdy jeden z nich drgnie, inne pozostają nienaruszone. Właśnie taki układ odpowiada za twardość – żaden inny materiał nie jest w stanie go zarysować. Z tego powodu diamenty kojarzy się nie tylko z biżuterią, ale i z przemysłem.
Diament nie ma barwy, choć odbija światło na dziesiątki sposobów. Specjaliści powiedzą: czysta postać węgla o strukturze krystalicznej, twardości 10 w skali Mohsa, wysokim współczynniku załamania światła. Dla reszty świata – po prostu kwintesencja luksusu.
Jak powstaje diament w przyrodzie?
Naturalny proces przekształcania węgla w diament zachodzi w warunkach, które w przyrodzie odnotowuje się wyłącznie głęboko pod powierzchnią ziemi.
Jak powstaje diament naturalny? Do tego, by zaszło to wyjątkowe zjawisko, niezbędna jest bardzo wysoka temperatura i ciśnienie. Pod wpływem działania sił natury atomy węgla zaczynają układać się w strukturę, którą możemy obserwować w diamencie. Cały proces nie przebiega szybko. W wielu przypadkach rozpoczął się nawet setki milionów lat temu. To wręcz nieprawdopodobne!
Jak jednak te wyjątkowe kamienie szlachetne przedostają się do partii płaszcza Ziemi dostępnych dla człowieka? Na powierzchnię przenoszą je erupcje wulkaniczne, które wyrywają fragmenty skał z płaszcza i unoszą kryształy diamentów do miejsc dostępnych dla człowieka. Stąd w rejonach, w których obserwuje się lawę (lub skały magmowe), szuka się również złóż diamentów.
Gdzie można znaleźć diamenty? Diamentów nie wydobywa się wszędzie. Tylko w niektórych rejonach świata natura stworzyła warunki sprzyjające ich powstawaniu i wydobyciu. Najwięcej kopalni znajduje się w Jakucji (Syberia, Rosja), Botswanie, Republice Południowej Afryki, Australii oraz Kanadzie. To tam geolodzy odkryli złoża, z których można pozyskiwać kryształy o jubilerskiej jakości.
W każdej z tych lokalizacji geologiczne warunki powstawania diamentów są nieco inne. Skład otaczających skał oraz historia wulkanicznych erupcji mają wpływ na to, jak wygląda diament i jakie ma właściwości: kamienie mogą różnić się barwą, czystością i wielkością.
Jak powstaje diament laboratoryjny?
Dzięki postępowi nauki i zaawansowanym technologiom nauczyliśmy się odtwarzać środowisko kształtowania się diamentu naturalnego w warunkach laboratoryjnych.
Odkryliśmy sposoby, które dają możliwości powtarzania naturalnych procesów. Jak powstaje diament syntetyczny? Dwie główne metody to HPHT oraz CVD.
- Metoda HPHT polega na umieszczeniu proszku węglowego w specjalnej komorze, w której panują wartości ciśnienia i temperatury porównywalne z tymi, które występują w płaszczu ziemskim. Prasa ściska materiał, a pod wpływem ciepła atomy układają się w znaną z natury strukturę.
- Metoda CVD opiera się na wykorzystaniu gazu zawierającego węgiel. W reaktorze powstaje plazma, która umożliwia stopniowe osadzanie pary chemicznej z atomami węgla na płytce bazowej. Jak powstaje diament z węgla? Kryształ „rośnie” warstwa po warstwie.
Różnice między diamentami naturalnymi i syntetycznymi
Wiesz już, jakie są rodzaje diamentów. W takim razie czym różnią się od siebie?
Produkcja diamentów syntetycznych pozwala uzyskać dokładnie te same właściwości – niezwykłą trwałość i niepodważalne piękno. Największą różnicą jest pochodzenie i historia kryształów.
Diamenty naturalne bywają bardziej różnorodne (mogą zawierać inkluzje), diamenty laboratoryjne pozwalają zapewnić większą powtarzalność cech. Z perspektywy klienta oba rodzaje diamentów spełniają wymogi jakościowe, a różnice widoczne są głównie w dokumentacji (w certyfikacie).
Pierścionki z diamentem laboratoryjnym są także łatwiej dostępne i bardziej przystępne cenowo – oczywiście na ostateczną wartość biżuterii będzie wpływać wiele innych czynników (m.in. wielkość syntetycznego diamentu czy masa kruszcu wykorzystanego do stworzenia oprawy).
Zobacz również: Jak rozpoznać diament?
Jak powstaje brylant? Etapy szlifowania diamentu
Nim klejnot stanie się częścią pierścionka z diamentem, musi przejść odpowiednią obróbkę.
Jubiler najpierw ocenia strukturę i wielkość kamienia. Wybór linii cięcia, planowanie rozmieszczenia faset oraz usuwanie ewentualnych wad, decyduje o jakości gotowego oszlifowanego kamienia. Po tym następuje wstępna obróbka, podczas której diament nabiera podstawowego kształtu. Szlifowanie polega na tworzeniu odpowiedniej liczby faset oraz uzyskaniu prawidłowych proporcji geometrycznych, a polerowanie na nadaniu powierzchni wysoki połysk. Ostateczny efekt podlega ocenie pod mikroskopem oraz certyfikacji.
Jednak jak powstaje diament, który możemy nazywać brylantem? Nie każdy klejnot oddany w ręce jubilera od razu zyskuje to miano. Brylant to diament, który został oszlifowany w konkretny sposób – z wykorzystaniem szlifu diamentowego.
Dowiedz się więcej na ten temat – sprawdź: Brylant a diament – czym się różnią?
Ekologia i etyka diamentów
Coraz częściej i głośniej mówi się o tym, że wydobycie diamentów naturalnych wiąże się z ingerencją w środowisko – zużyciem wody, dużą emisją dwutlenku węgla oraz degradacją lokalnych ekosystemów.
Zdarza się także, że diamenty trafiają na rynek z terenów, gdzie toczą się wojny lub łamane są prawa człowieka (mówi się wtedy o naruszonej etyce diamentów).
W zestawieniu z wątpliwym pochodzeniem niektórych naturalnych surowców często stawia się pochodzenie diamentów laboratoryjnych – wyraźnie wskazuje się, że są to kamienie jubilerskie, które powstają w kontrolowanych warunkach i są bardziej przyjazne środowisku.
Na rynku jubilerskim stosuje się specjalne oznaczenia, które potwierdzają legalne i etyczne pochodzenie surowców. W SAVICKI to standard, który jest częścią całej oferty prezentowanej naszym klientom.
FAQ
Gdzie występują diamenty w Polsce?
- Na terenie naszego kraju niestety nie odkryto złóż diamentów, które miałyby wartość jubilerską lub przemysłową. Naukowcy znaleźli jedynie pojedyncze, mikroskopijne kryształy – głównie w skałach Dolnego Śląska.
Ile czasu powstaje diament?
- W naturze – miliony lat. W laboratorium – cały proces trwa od kilku dni do kilku tygodni – czas produkcji diamentów laboratoryjnych zależy głównie od docelowego rozmiaru kamieni.